ZUS umorzy długi na 315 mln zł. Prezydent podpisał ustawę. Jest jednak pułapka dotycząca emerytur

Ważna wiadomość dla tysięcy Polaków, którzy mają stare zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę pozwalającą umorzyć zaległości sprzed 1999 roku. Łączna wartość zadłużenia szacowana jest na około 315 mln zł. Nie wszyscy powinni jednak automatycznie cieszyć się z anulowania długu. W niektórych przypadkach decyzja może wpłynąć na przyszłą emeryturę, a na reakcję będzie tylko 30 dni.

Fot. Warszawa w Pigułce

Prezydent podpisał ustawę. ZUS umorzy stare długi

4 listopada 2026 roku prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę o umorzeniu należności dochodzonych przez ZUS, które powstały przed 1 stycznia 1999 roku.

To przełomowa zmiana dla części osób, których zobowiązania wobec Zakładu ciągną się od ponad ćwierć wieku.

Według szacunków chodzi o około 315 mln zł historycznego zadłużenia i około 7,1 tys. płatników.

Najważniejsza zmiana polega na tym, iż objęte ustawą zaległości zostaną umorzone z mocy prawa.

Nie będzie konieczne składanie standardowego wniosku o umorzenie ani udowadnianie trudnej sytuacji finansowej.

Trzeba jednak pamiętać, iż podpisanie ustawy nie oznacza natychmiastowego zniknięcia zadłużenia. Przepisy zaczną obowiązywać po przewidzianym okresie od ich ogłoszenia.

Jakie długi zostaną anulowane?

Nowe regulacje dotyczą określonych nieprzedawnionych należności powstałych przed 1 stycznia 1999 roku.

Obejmują między innymi:

• zaległe składki na ubezpieczenia społeczne,
• należności na Fundusz Pracy,
• składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
• odsetki za zwłokę,
• dodatkowe opłaty i opłaty prolongacyjne,
• koszty upomnień i egzekucji związane z umarzanymi należnościami.

Zadłużenie powstałe po 31 grudnia 1998 roku nie zostanie automatycznie umorzone na podstawie tej ustawy.

Samo prowadzenie firmy przed 1999 rokiem nie oznacza więc, iż wszystkie późniejsze zaległości wobec ZUS znikną.

ZUS przestanie ścigać długi sprzed ponad 25 lat. Powód zaskakuje

Dlaczego państwo zdecydowało się na takie rozwiązanie?

Chodzi przede wszystkim o koszty.

Według szacunków przedstawionych w związku z przygotowaniem ustawy dalsze dochodzenie tych zaległości przez kolejne 10 lat mogłoby kosztować około 135 mln zł.

Tymczasem spodziewane wpływy wyniosłyby zaledwie około 13,9 mln zł.

Oznacza to, iż na odzyskanie jednej złotówki państwo mogłoby wydawać niemal 10 zł.

Dlatego uznano, iż kontynuowanie wieloletnich postępowań jest ekonomicznie nieuzasadnione.

Umorzenie ma pozwolić ZUS zakończyć stare sprawy i skoncentrować się na należnościach, których odzyskanie jest bardziej realne.

Jest jednak haczyk. Umorzenie może mieć znaczenie dla emerytury

To najważniejsza część nowych przepisów.

Osoby, które przed 1999 rokiem prowadziły działalność gospodarczą i miały obowiązek samodzielnego opłacania składek, powinny dokładnie przeanalizować swoją sytuację.

Okresy, za które własne składki zostaną umorzone, nie będą uwzględniane przy ustalaniu kapitału początkowego oraz określonych uprawnień emerytalno-rentowych.

Może to mieć znaczenie zarówno dla wysokości przyszłej emerytury, jak i dla wymaganego stażu ubezpieczeniowego.

Nie oznacza to jednak, iż każdemu dłużnikowi ZUS automatycznie obniży już wypłacane świadczenie.

Jeżeli zaległe składki wcześniej nie zostały uwzględnione przy obliczaniu emerytury, samo umorzenie długu nie musi zmienić jej wysokości.

Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy.

Brakuje Ci roku do minimalnej emerytury? Ta decyzja może być kluczowa

Wyobraźmy sobie przedsiębiorcę, który przed 1999 rokiem przez 12 miesięcy prowadził działalność, ale nie opłacił należnych składek.

Jeżeli jego dług zostanie umorzony, nie będzie musiał go spłacać.

Jednocześnie okres objęty umorzeniem nie zostanie uwzględniony przy ustalaniu odpowiednich uprawnień emerytalnych.

Dla osoby, której brakuje niewielkiego okresu do wymaganego stażu, może to być szczególnie istotne.

W przypadku gwarancji najniższej emerytury wymagany jest co do zasady staż wynoszący:

• 20 lat dla kobiet,
• 25 lat dla mężczyzn.

Nie każda osoba spełniająca ten warunek automatycznie otrzyma identyczne świadczenie, ponieważ znaczenie mają również pozostałe przepisy i indywidualna sytuacja ubezpieczonego.

Właśnie dlatego przed podjęciem decyzji warto poprosić ZUS o wyjaśnienie skutków dotyczących konkretnego konta emerytalnego.

Tylko 30 dni na decyzję. Tego terminu nie będzie można przywrócić

Ustawa przewiduje specjalne rozwiązanie dla osób, które samodzielnie opłacały składki.

Będą mogły odstąpić od umorzenia, jeżeli uznają, iż spłata zadłużenia jest dla nich korzystniejsza ze względu na przyszłe świadczenia.

Na złożenie oświadczenia przewidziano 30 dni od doręczenia zawiadomienia z ZUS.

To szczególnie ważne, ponieważ:

• terminu nie będzie można przywrócić,
• odstąpienie będzie dotyczyć całości należności objętych umorzeniem,
• złożonego oświadczenia nie będzie można później zmienić ani odwołać.

Samo odstąpienie od umorzenia nie spowoduje jeszcze zaliczenia dawnych okresów do emerytury. Konieczne będzie także rozliczenie należnych składek i spełnienie odpowiednich warunków.

Sprawdź PUE ZUS i skrzynkę pocztową

ZUS będzie zawiadamiał osoby uprawnione do odstąpienia od umorzenia.

Informacja ma trafiać na profil elektroniczny w ZUS, a jeżeli dana osoba go nie posiada – na ostatni zgłoszony adres korespondencyjny.

Warto więc sprawdzić aktualność swoich danych kontaktowych.

Osoby posiadające historyczne zadłużenie powinny także regularnie zaglądać do korespondencji z Zakładu.

Termin 30 dni nie biegnie od dnia podpisania ustawy przez prezydenta. Rozpocznie się dopiero po doręczeniu odpowiedniego zawiadomienia.

A co z pracownikami, za których składek nie płacił pracodawca?

Tutaj sytuacja wygląda inaczej.

Ustawa przewiduje ochronę praw osób, za które składki miał odprowadzać pracodawca.

Umorzenie historycznego długu przedsiębiorcy wobec ZUS nie oznacza automatycznie utraty uprawnień emerytalnych jego pracowników.

To ważne rozróżnienie.

Inne zasady dotyczą osoby samodzielnie opłacającej własne składki, a inne pracownika, za którego obowiązek rozliczenia składek spoczywał na płatniku.

Od kiedy ZUS zacznie umarzać zadłużenie?

Zasadnicza część ustawy ma wejść w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie pięciu miesięcy od jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Jeżeli ustawa zostanie opublikowana w listopadzie 2026 roku, zasadnicze umorzenie nastąpi od 1 maja 2027 roku.

Niektóre przepisy, dotyczące między innymi przygotowania zawiadomień, zaczną obowiązywać wcześniej.

Ostateczna data będzie zależała od terminu publikacji ustawy.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeżeli nie masz zaległości składkowych sprzed 1999 roku, nowe przepisy najprawdopodobniej nie wpłyną na Twoją sytuację.

Jeśli jednak prowadziłeś działalność gospodarczą przed reformą emerytalną i ZUS przez cały czas dochodzi od Ciebie dawnych należności, możesz zostać objęty automatycznym umorzeniem.

Nie podejmuj jednak pochopnej decyzji o rezygnacji z umorzenia lub pozostawieniu długu do anulowania.

Najpierw ustal, czy spłata historycznych składek mogłaby rzeczywiście zwiększyć Twoją przyszłą emeryturę albo pomóc w spełnieniu wymaganego stażu.

W niektórych przypadkach pozbycie się zadłużenia będzie zdecydowanie korzystne. W innych warto przeliczyć, czy pozostawienie możliwości opłacenia dawnych składek nie przyniesie większych korzyści w przyszłości.