7 godzin temu
Zabytkowy zamek w Zagórzanach może zyskać nowe życie. Gmina Gorlice podjęła inicjatywę zakupu Zespołu Pałacowo-Parkowego, widząc w nim nie tylko cenny zabytek, ale również szansę na stworzenie miejsca spotkań, wydarzeń kulturalnych i wypoczynku dla mieszkańców oraz turystów. Plany są ambitne, choć ich realizacja będzie wymagała czasu i znacznych nakładów finansowych.
Zespół Pałacowo-Parkowy w Zagórzanach zajmuje około 14 hektarów. Jego najważniejszym elementem jest neogotycki zamek wzniesiony w latach 1834–1839 na zlecenie hrabiego Tadeusza Skrzyńskiego. Projekt budowli przygotował włoski architekt Franciszek Maria Lanci. W okresie międzywojennym obiekt zaliczano do najcenniejszych zabytków neogotyckich w Polsce, obok zamku w Kórniku.
Przez lata posiadłość pozostawała w rękach prywatnych. W latach 2008–2018 ostatni właściciel, prof. Bogusław Frańczuk, przeprowadził szereg prac zabezpieczających i konserwatorskich, dążąc do uratowania zabytku i nadania mu nowych funkcji. Jego śmierć przerwała te działania. w tej chwili nieruchomość oczekuje na nowego właściciela.
Pomysł na nowe miejsce kultury i wypoczynku
Zainteresowanie zakupem posiadłości przez Gminę Gorlice jest związane m.in. z rozmowami wójta Jana Przybylskiego i przewodniczącego Rady Gminy Mieczysława Skowrona z Jadwigą Wójtowicz, wiceprzewodniczącą Sejmiku Województwa Małopolskiego, oraz Katarzyną Szepieniec, dyrektor Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach.
Wspólnym celem jest ocalenie historycznego dziedzictwa Zagórzan i wykorzystanie potencjału tego miejsca na potrzeby kultury oraz turystyki.
Zgodnie z przedstawioną koncepcją na terenie posiadłości miałby powstać ogólnodostępny park. Planowane jest również stworzenie przestrzeni do działalności kulturalnej prowadzonej przez Ośrodek Kultury Gminy Gorlice i Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów. W zamku mogłyby odbywać się wystawy, konferencje, sympozja i wydarzenia edukacyjne.
Najpierw park, zabezpieczenie zamku i pierwsza wystawa
Realizacja zamierzeń ma przebiegać etapami. Pierwszym krokiem będzie uporządkowanie parku, odtworzenie podstawowych alejek, zabezpieczenie murów zamku oraz przygotowanie pierwszej wystawy poświęconej historii posiadłości i jej właścicielom.
W kolejnych latach planowane jest udostępnienie części zamku zwiedzającym, stworzenie przestrzeni na wydarzenia kulturalne oraz rewitalizacja parku. Dalsza wizja obejmuje kompleksowe zagospodarowanie obiektu, utworzenie przestrzeni gastronomicznej i dostosowanie zabytkowej stajni do współczesnych potrzeb.
Ostateczny sposób wykorzystania poszczególnych części posiadłości ma zostać wypracowany podczas prac koncepcyjnych i projektowych, prowadzonych pod nadzorem konserwatora zabytków.
Kiedy mieszkańcy i turyści będą mogli po raz pierwszy wejść na teren parku? Gmina nie wskazuje konkretnej daty, ale deklaruje, iż będzie dążyć do otwarcia bram w czasie krótszym niż trzy lata.
Na pełne udostępnienie zamku trzeba będzie poczekać
Przedsięwzięcie wiąże się z dużymi kosztami i licznymi ograniczeniami wynikającymi z ochrony konserwatorskiej. Gmina zamierza ubiegać się o dofinansowanie m.in. z budżetu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, funduszy Unii Europejskiej oraz Funduszy Norweskich.
Wolę wsparcia działań przy zabytku w rozmowie z wójtem Janem Przybylskim wyrazili marszałek województwa małopolskiego Łukasz Smółka oraz wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar. Możliwość ubiegania się o część środków będzie jednak uzależniona od wcześniejszego przygotowania dokumentacji budowlanej.
Jak zaznacza gmina, pełne udostępnienie zamku może potrwać znacznie dłużej niż pierwsze otwarcie parku – być może choćby ponad 10 lat.
Zgoda Rady Gminy Gorlice na zakup nieruchomości stanowi pierwszy krok do realizacji tej koncepcji. Samorząd podkreśla jednocześnie, iż inwestycja w Zagórzanach nie oznacza rezygnacji z dotychczasowych zadań. Rozwój infrastruktury wodno-kanalizacyjnej i drogowej, edukacja, ochrona ludności oraz pomoc społeczna przez cały czas pozostaną ważnymi obszarami działania gminy.
Czy zamek w Zagórzanach stanie się w przyszłości jednym z ważniejszych miejsc na kulturalnej mapie regionu? Przed realizacją tego celu jeszcze wiele pracy, ale podjęta przez samorząd inicjatywa otwiera nowy rozdział w historii zabytkowej posiadłości.
