Zdjęcie: co warto wiedzieć o wiatrakach

Duże inwestycje infrastrukturalne to impuls rozwojowy dla regionu, który wiąże się ze zmianą lokalnego otoczenia i sposobu jej użytkowania. Towarzyszy temu szersza debata, w której pojawiają się konkretne pytania o wartość nieruchomości, sposób korzystania z ziemi oraz funkcjonowanie lokalnych społeczności.

Energetyka wiatrowa należy dziś do najszybciej rozwijających się źródeł energii na świecie. Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej globalna produkcja energii z wiatru przekracza 2300 TWh rocznie – to ponad 13-krotność rocznego zużycia energii elektrycznej w Polsce. Trend ten wyraźnie widać również w naszym kraju. Energia z wiatru w Polsce odpowiada już za około 14% produkcji energii elektrycznej i systematycznie zwiększa swój udział.

Obecnie znaczenie lokalnie wytwarzanej energii stało się jeszcze bardziej widoczne w związku z niedawnymi zakłóceniami w globalnych łańcuchach dostaw paliw, w tym napięciami wokół Cieśniny Ormuz. Wydarzenia tego typu pokazują, jak silnie ceny energii w Polsce mogą być uzależnione od czynników pozostających daleko poza naszymi granicami. Energia wiatrowa przyczynia się do ograniczenia zależności od importowanych paliw kopalnych oraz stabilizuje koszty energii elektrycznej dzięki wytwarzaniu jej bezpośrednio w regionach. Widać to m.in. w Chinach, które na dużą skalę rozwijają energetykę wiatrową, fotowoltaikę i magazyny energii, aby zmniejszyć zależność od importu paliw. Takie podejście zwiększa bezpieczeństwo energetyczne oraz ogranicza wpływ wstrząsów geopolitycznych i zakłóceń logistycznych.

Czy wiatraki obniżają wartość nieruchomości?

W debacie publicznej pojawiają się różne analizy dotyczące wpływu farm wiatrowych na ceny nieruchomości. Część z nich opiera się jednak na starszych danych lub odnosi do sytuacji na rynku sprzed wielu lat.

Badania przeprowadzone w krajach europejskich w 2024 r. wskazują, iż ewentualny wpływ na ceny jest niewielki i ma charakter lokalny. Tam, gdzie zostały zauważone różnice cen, są one zwykle niewielkie, rzędu pojedynczych procent (ok. 1–2%) i mają charakter przejściowy, związany głównie z etapem planowania oraz realizacji inwestycji.

Jednocześnie wpływy do budżetu gminy z tytułu podatków od farm wiatrowych pozwalają finansować infrastrukturę – drogi, oświetlenie czy przestrzeń publiczną – co może dodatkowo wzmacniać atrakcyjność okolicy.

Czy turbiny wiatrowe wpływają na zdrowie?

Jak wskazuje Światowa Organizacja Zdrowia, energetyka wiatrowa ma bardzo niski wpływ na zdrowie i środowisko – przede wszystkim dlatego, iż nie wiąże się ze spalaniem paliw i emisją zanieczyszczeń powietrza. W praktyce najczęściej pojawiają się pytania o hałas, infradźwięki i tzw. efekt migotania cienia.

Lokalizacja turbin w Polsce jest ściśle regulowana przepisami. Minimalna odległość 700 m wynika m.in. z norm środowiskowych oraz rozwoju technologii, za pomocą którego nowoczesne turbiny pracują ciszej i stabilniej niż starsze konstrukcje. Na terenach mieszkaniowych dopuszczalny poziom hałasu w nocy wynosi ok. 40-45 dB i każda instalacja musi musi spełniać te normy – co podlega weryfikacji zarówno przed budową, jak i po jej uruchomieniu. W odległości kilkuset metrów poziom dźwięku jest porównywalny z naturalnym tłem – takim jak szum wiatru czy ruch drogowy. Także migotanie cienia jest dziś uwzględniane już na etapie projektowania, a systemy sterowania pozwalają je ograniczać, np. poprzez czasowe zatrzymanie turbiny w określonych warunkach.

Czy wiatraki zmieniają atrakcyjność miejsca do życia i wypoczynku?

W Polsce wpływ tego typu inwestycji na otoczenie oraz jakość życia jest oceniany jeszcze przed rozpoczęciem budowy – poprzez obowiązkowe procedury planistyczne oraz ocenę oddziaływania na środowisko. Na tym etapie ocenia się m.in. widoczność turbin, ich rozmieszczenie oraz dopasowanie do lokalnych uwarunkowań przestrzennych, co oznacza, iż najważniejsze znaczenie ma wybór lokalizacji. Proces zatwierdzania inwestycji w farmę wiatrową w Polsce jest od samego początku zaprojektowany tak, aby zapewnić aktywny udział społeczeństwa. Nie jest to decyzja narzucana odgórnie przez inwestorów czy władze, ale uporządkowana, wieloetapowa procedura, w której lokalne społeczności mają realny głos.

Proces przygotowania inwestycji w farmę wiatrową w Polsce obejmuje obowiązkowe konsultacje społeczne. realizowane są one zarówno na etapie tworzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak i podczas procedury decyzji środowiskowej.

Na obu etapach mieszkańcy mogą zgłaszać uwagi, uczestniczyć w spotkaniach i brać udział w dyskusji. Bez przejścia tych konsultacji i bez ich rozpatrzenia inwestycja nie może zostać zrealizowana

W rezultacie lokalne społeczności nie są jedynie informowane, ale aktywnie uczestniczą w kształtowaniu tego, czy i na jakich warunkach farma wiatrowa może powstać. Projekty energetyki wiatrowej nie pojawiają się z dnia na dzień – poprzedzają je transparentne procedury planistyczne i środowiskowe, w których udział społeczeństwa jest elementem obowiązkowym i rzeczywistym, a nie jedynie formalnością.

Czy farmy wiatrowe ograniczają wykorzystanie gruntów rolnych?

Doświadczenia Danii czy Hiszpanii pokazują, iż energetyka wiatrowa od lat funkcjonuje na terenach rolniczych bez wyłączania ich z produkcji. Choć turbiny rozmieszczone są na większym obszarze, na stałe zajmują jedynie niewielką część gruntu – głównie pod fundamentami i drogami dojazdowymi. Pozostała powierzchnia może być przez cały czas użytkowana rolniczo.

Dla gospodarstw znaczenie mają także zmiany infrastrukturalne. Budowa farmy wiatrowej oznacza powstanie lub modernizację dróg dojazdowych, co ułatwia dostęp do pól i organizację prac, zwłaszcza przy wykorzystaniu ciężkiego sprzętu.

Jak farmy wiatrowe wpływają na życie gminy?

Dobrym przykładem jest gmina Margonin w Wielkopolsce. W ciągu 15 lat do jej budżetu trafiło ok. 90 mln zł z podatków związanych z farmą wiatrową. Środki te przeznaczono m.in. na infrastrukturę: ok. 40 km dróg, 20 km ścieżek rowerowych oraz obiekty sportowe i rekreacyjne. Realizacja inwestycji oznaczała również zaangażowanie lokalnych firm, m.in. z sektora budowlanego, transportowego i usługowego.

Projekty wiatrowe mogą również przynosić bezpośrednie korzyści finansowe dla okolicznych gospodarstw domowych. Choć ogólnokrajowe ramy prawne dla mechanizmu partycypacji społecznej (funduszu partycypacyjnego) są przez cały czas przedmiotem prac, rozwiązania tego typu mogą być już dziś wdrażane dobrowolnie na podstawie porozumień między inwestorem a gminą. Takie fundusze umożliwiają mieszkańcom żyjącym w pobliżu turbin otrzymywanie świadczeń finansowych, dzięki czemu część wartości projektu pozostaje bezpośrednio w lokalnej społeczności. Podejście to jest coraz częściej stosowane w europejskich projektach wiatrowych i może być dostosowywane do lokalnych potrzeb w oparciu o transparentny dialog z samorządem.

Znaczenie ma także kierunek zmian w samej energetyce. Rozwój odnawialnych źródeł energii sprzyja modelom, w których energia wytwarzana lokalnie może być wykorzystywana na miejscu – przez mieszkańców, przedsiębiorców czy instytucje publiczne, takie jak szkoły i urzędy.

Co dzieje się z farmą wiatrową po zakończeniu jej eksploatacji?

Kwestia demontażu instalacji jest rozstrzygana już na etapie przygotowania inwestycji. Standardem są zabezpieczenia finansowe, np. gwarancje bankowe lub fundusze, które pokrywają koszty likwidacji, dzięki czemu nie obciążają ani gminy, ani właścicieli gruntów. Inwestor jest zobowiązany do zabezpieczenia środków finansowych lub przedstawienia gwarancji bankowej przeznaczonej wyłącznie na likwidację instalacji. Środki te są „zamrożone” i nie mogą być wykorzystane na żaden inny cel. Oznacza to, iż finansowanie likwidacji jest zabezpieczone jeszcze przed rozpoczęciem budowy.

Farmy wiatrowe projektuje się zwykle na ok. 20–25 lat pracy. Po tym czasie możliwa jest modernizacja, dalsza eksploatacja, jeżeli pozwala na to stan techniczny, albo demontaż. Przepisy nakładają na właściciela obowiązek uporządkowania terenu, a zabezpieczenia finansowe zapewniają środki na ten cel. Często stosuje się również tzw. repowering, czyli wymianę starszych turbin na nowocześniejsze.

Same turbiny powstają głównie ze stali, miedzi i aluminium, czyli materiałów o wartości rynkowej. w tej chwili większość komponentów – ok. 85–90% – podlega recyklingowi, a rozwijane są technologie odzysku także bardziej wymagających elementów, takich jak łopaty.

Znaczenie dla systemu energetycznego

Energetyka wiatrowa wzmacnia bezpieczeństwo energetyczne, pozwalając wytwarzać energię lokalnie, bez konieczności importu paliw i przy mniejszej podatności na wahania cen.. Przekłada się to na większą stabilność systemu i lepszą przewidywalność kosztów – zarówno dla gospodarstw domowych, jak i przedsiębiorstw.

Energetyka wiatrowa uzupełnia inne źródła, zwiększając różnorodność miksu energetycznego. Jej rola rośnie wraz z potrzebą dywersyfikacji i ograniczania zależności od jednego paliwa.

-/artykuł sponsorowany/-