Tak buduje się szkoły szybciej, oszczędniej i z mniejszą liczbą odpadów

Uczniowie szkoły podstawowej Mt. Hope w Lansing w stanie Michigan nie zauważą w niej niczego niezwykłego. Bo różnica kryje się nad sufitem, w setkach metrów rurek z przewodami elektrycznymi. Ich przebieg zaplanowano tak, by zużyć jak najmniej materiału i nie kolidować z innymi instalacjami. Dzięki temu projekt powstał szybciej, a na budowie zostało mniej odpadów.

Budowa szkoły to nie tylko ściany i sale. Nad sufitami i w ścianach trzeba zmieścić kanały wentylacyjne, rury wodne i kanalizacyjne oraz kable. Wentylacja i hydraulika zajmują najwięcej miejsca, więc projektuje się je jako pierwsze. Elektryka trafia na koniec: długo istnieje tylko jako ogólny szkic, bo każda zmiana u innych projektantów oznacza dla elektryków przerysowywanie planów od nowa. Gdy przychodzi czas na szczegóły, dokładne rozrysowanie instalacji potrafi zająć setki godzin. Kończy się to opóźnieniami, poprawkami na budowie i stertami niewykorzystanego materiału.

Plan, który poprawia się sam

Kanadyjska firma Augmenta z Toronto, założona przez byłych inżynierów Autodesku, producenta systemu dla architektów, przygotowała program, który rozrysowuje instalację elektryczną za projektanta. Wyznacza trasy korytek i rurek, grupuje przewody zgodnie z przepisami i omija rury oraz kanały innych instalacji. Kiedy plany się zmieniają, a na budowie zmieniają się nieustannie, układ jest od razu przeliczany, bez manualnego przerysowywania. Według firmy praca, która zajmowała sześć do ośmiu tygodni na każdy etap, może zamknąć się w kilka dni.

W Mt. Hope projekt instalacji powstał o jedną czwartą szybciej, a odpadów materiałowych było o 15 proc. mniej. Rysunki do prefabrykacji, czyli do składania gotowych elementów instalacji w warsztacie zamiast na budowie, były gotowe miesiąc wcześniej. Wykonawca, firma C&R Electric, policzył, iż na samym etapie projektu zaoszczędził ponad 100 godzin pracy. Mniej pomyłek oznaczało też mniej kosztownych przeróbek. Dla samorządu, który buduje szkołę za pieniądze podatników, to realne oszczędności, a dla środowiska mniej wyrzuconej miedzi i stali.

Następne w kolejce: woda i wentylacja

Z tego rozwiązania skorzystało już około 100 budynków, m.in. szpitale, uczelnie i laboratoria. W 2025 r. firma pozyskała 10 mln dol. i przygotowuje podobne narzędzia dla wentylacji i hydrauliki. Wyniki pochodzą na razie od samej firmy i jej partnerów, ale pokazują, gdzie szukać oszczędności: nie w tańszych materiałach, tylko w lepszym planowaniu. Budownictwo od lat walczy z brakiem fachowców i marnotrawstwem, a każda godzina mniej nad projektem i każdy metr kabla mniej w kontenerze na odpady to niższy rachunek dla inwestora