„Mamy oko na trucicieli!”. Mieszkańcy Olszanicy biorą rzeki pod lupę. Magistrat szykuje przełomowy system

7 godzin temu

Zanieczyszczenia w Rudawie i Potoku Olszanickim od lat budzą frustrację mieszkańców zachodniej części Krakowa. Przełom w walce o czystość lokalnych cieków wodnych zbliża się jednak wielkimi krokami. Wiosną 2027 roku ruszy miejski system ciągłego monitoringu, a lotnisko w Balicach podpisało już umowę na budowę zbiorników retencyjnych. Zanim jednak zadziałają systemowe rozwiązania, lokalna społeczność skupiona wokół inicjatywy „Nasza Olszanica” rozpoczyna własny cykl kontroli i uruchamia aplikację do anonimowego tropienia trucicieli.

Problem zanieczyszczonych rzek i potoków w Krakowie powraca regularnie. Od głośnych incydentów ze śniętymi rybami i zmianą barwy wody w Rudawie po uciążliwy zapach i pianę w Potoku Olszanickim. Mieszkańcy Olszanicy i okolicznych osiedli od dawna alarmowali o pogarszającym się stanie wód, wskazując na dwa główne źródła problemu: nielegalne zrzuty ścieków z prywatnych posesji oraz zimowe odladzanie infrastruktury w pobliskim porcie lotniczym.

Oczy miasta skierowane na rzeki

Pomysł stworzenia miejskiej sieci pomiarowej narodził się jeszcze jesienią 2022 roku, kiedy to Rada Miasta Krakowa przyjęła stosowną uchwałę kierunkową. Dziś projekt wchodzi w decydującą fazę realizacji, za którą odpowiada Zarząd Infrastruktury Wodnej. Jak informuje krakowski magistrat, procedura wyboru wykonawcy jest już na finiszu.

– Prace nad wdrożeniem miejskiego systemu monitoringu jakości krakowskich rzek i potoków są na etapie rozstrzygnięcia postępowania przetargowego. Ogłoszono już jego wynik, a w tej chwili trwa 10-dniowy okres, w którym pozostali wykonawcy mogą wnieść odwołanie do Krajowej Izby Odwoławczej. Pełne uruchomienie systemu planowane jest na wiosnę 2027 roku – mówi w rozmowie z KRKnews.pl Dominika Jaźwiecka z Biura Prasowego Urzędu Miasta Krakowa.

Kontrole w Olszanicy i nad Rudawą

Zanim jednak automatyczne czujniki trafią do wody, miasto prowadzi doraźne kontrole w terenie, reagując na sygnały od lokalnej społeczności. Jesienią tego roku urzędnicy wzięli pod lupę infrastrukturę odwadniającą w zachodniej części miasta.

– W październiku przeprowadzono kontrolę wylotów kanalizacji deszczowej do Rudawy. Inspektorzy Zarządu Infrastruktury Wodnej nie stwierdzili wycieków ścieków bytowych do miejskiej kanalizacji. W jednym przypadku ujawniono natomiast wyciek ścieków do utrzymywanego przez miasto rowu. Sprawę przekazano Straży Miejskiej Miasta Krakowa, a właściciel nieruchomości został ukarany mandatem – przekazał nam Urząd Miasta.

Magistrat zapewnia, iż każda informacja o incydentalnym zanieczyszczeniu jest weryfikowana, a z wody pobierane są próbki do badań laboratoryjnych. Jednocześnie urzędnicy przypominają, iż za regularną weryfikację przydomowych oczyszczalni oraz szamb odpowiadają pracownicy Wydziału Gospodarki Komunalnej i Infrastruktury UMK we współpracy ze Strażą Miejską.

Największym wyzwaniem dla czystości Potoku Olszanickiego od lat pozostawała kwestia sąsiedztwa Międzynarodowego Portu Lotniczego im. Jana Pawła II Kraków-Balice. W okresie jesienno-zimowym środki chemiczne używane do odladzania samolotów i pasów startowych przedostawały się do wód powierzchniowych, wywołując liczne interwencje mieszkańców i służb. Ponieważ sam port leży poza granicami administracyjnymi Krakowa, nadzór środowiskowy sprawują tam przede wszystkim Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska oraz Wody Polskie.

Władze Krakowa postanowiły jednak wywrzeć presję na zarządzających lotniskiem. W 2025 roku zastępca prezydenta miasta Stanisław Mazur wystąpił do prezesa zarządu spółki lotniskowej o pilne rozwiązanie problemu. Działania te przyniosły konkretny efekt.

– Spółka poinformowała miasto o prowadzonych działaniach na rzecz ochrony środowiska. Z przekazanych informacji wynika, iż 20 sierpnia 2026 roku podpisano umowę na przełożenie Potoku Olszanickiego oraz budowę zbiorników retencyjnych. Inwestycja ma chronić osiedle Olszanica przed zanieczyszczeniami pochodzącymi z procesu odladzania samolotów i terenu lotniska. Przyjęta koncepcja zakłada możliwość odprowadzania zanieczyszczeń powstających na terenie portu lotniczego do miejskiej kanalizacji – przekazała Dominika Jaźwiecka.

Mieszkańcy nie czekają na 2027 rok

Choć zapowiedzi urzędników i inwestycja w Balicach dają nadzieję na poprawę, mieszkańcy nie zamierzają bezczynnie czekać na uruchomienie miejskich czujników. Jak poinformowała na swoim profilu facebookowym lokalna inicjatywa „Nasza Olszanica”, właśnie ruszył kolejny cykl społecznego monitoringu Potoku Olszanickiego oraz Rudawy.

Społecznicy przyznają, iż dotychczasowe zgłoszenia przynoszą efekty – w październiku po ich interwencjach służby zbadały pojawiającą się na wodzie pianę, uznając ją ostatecznie za zjawisko naturalne wynikające z jesiennego dopływu materii organicznej. Aktywiści podkreślają jednak, iż przez lata nie mogli doprosić się stałego monitoringu ze strony lotniska w Balicach, a na miejski system trzeba jeszcze poczekać.

„Bierzemy sprawy w nasze ręce i współpracujących z nami mieszkańców i zaczynamy kolejny cykl społecznych badań monitoringowych! W tym roku będziemy jeszcze dokładniej sprawdzać, mierzyć i zgłaszać, nie tylko tych wielkich trucicieli, ale również lokalne źródła ścieków bytowych, spuszczanych bezczelnie nielegalnymi rurami do naszych rzek!” – napisali przedstawiciele „Naszej Olszanicy”.

W walkę z zanieczyszczeniami może włączyć się każdy spacerowicz. „Nasza Olszanica” zachęca do korzystania ze telefonowej aplikacji Ostrzegator, która pozwala na anonimowe zgłaszanie zanieczyszczeń (np. brudnej, spienionej wody czy fetoru) w promieniu 100 metrów od koryta rzeki. Narzędzie obejmuje w tej chwili sześć cieków w północnej i zachodniej części Krakowa: Potok Olszanicki, Rudawę, Sudoł, Bibiczankę, Prądnik oraz Dłubnię.

Przesłane przez aplikację zdjęcia, opisy i lokalizacje trafiają do „Naszej Olszanicy” jako partnera merytorycznego projektu, gdzie są weryfikowane we współpracy z naukowcami z Akademii Górniczo-Hutniczej (zespołem prof. Mariusza Czopa), a następnie niezwłocznie przekazywane odpowiednim służbom ochrony środowiska. Aktywiści przypominają również o możliwości bezpośredniego zgłaszania nielegalnych zrzutów Straży Miejskiej pod numerem alarmowym 986.

Idź do oryginalnego materiału