14 godzin temu
Miejska sieć ciepłownicza, pompy ciepła i fotowoltaika mogą wspólnie zaopatrywać budynki w energię. Takie rozwiązania rozwija MPEC Kraków, zwiększając możliwości wykorzystania odnawialnych źródeł i elastycznego zarządzania dostawami. O hybrydowych węzłach cieplnych oraz bezpieczeństwie ogrzewania mówił prezes spółki Marian Łyko podczas Science & Technology Film Festival.
Bezpieczeństwo dostaw ciepła wymaga dziś uwzględnienia zarówno stanu infrastruktury, jak i zmian na rynku paliw oraz energii elektrycznej. Do tego dochodzą warunki pogodowe, które wpływają na zapotrzebowanie budynków i pracę urządzeń grzewczych. Jednym ze sposobów ograniczania zależności od pojedynczego źródła jest łączenie różnych technologii w ramach jednego układu.
To właśnie ten kierunek przedstawił Marian Łyko podczas panelu „Bezpieczeństwo, woda i energia”, który odbył się 23 października w Krakowskim Parku Technologicznym. W dyskusji uczestniczyli również przedstawiciele Wód Polskich, Wodociągów Miasta Krakowa, środowiska naukowego i Banku Ochrony Środowiska. Rozmowa dotyczyła odporności infrastruktury na zmiany klimatu oraz technologii wspierających zarządzanie zasobami.
Jak działa hybrydowy węzeł cieplny?
W tradycyjnym rozwiązaniu węzeł przekazuje ciepło z miejskiej sieci do instalacji budynku. Za pośrednictwem wymienników energia trafia do centralnego ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej. Układ reguluje parametry dostaw, dostosowując je do potrzeb odbiorców.
Węzeł hybrydowy łączy tę funkcję z pracą dodatkowego źródła, na przykład pompy ciepła. Instalację może uzupełniać fotowoltaika, dostarczająca część energii elektrycznej potrzebnej do zasilania urządzeń. MPEC prowadzi badania takich układów, sprawdzając możliwości ograniczania poboru prądu z sieci oraz optymalizacji produkcji i zużycia energii.
Podstawową korzyścią jest możliwość podziału zapotrzebowania między współpracujące źródła. Pompa ciepła może pokrywać część potrzeb budynku, a sieć dostarczać pozostałą energię. Sposób ich wykorzystania zależy od projektu instalacji, warunków pracy urządzeń i przyjętych zasad sterowania.
Fotowoltaika pełni w takim zestawie określoną funkcję: produkuje prąd, który może zasilać pompę ciepła. Nie zapewnia jednak stałej produkcji przez całą dobę i we wszystkich porach roku. Dlatego znaczenie ma adekwatne zaprojektowanie współpracy urządzeń z siecią.
Krakowskie doświadczenia: Kantorowicka i Kuryłowicza
MPEC ma już doświadczenia z wykorzystaniem pomp ciepła w budynkach mieszkalnych i obiektach publicznych. Przy ul. Kantorowickiej spółka zastosowała powietrzną pompę ciepła wraz z instalacją fotowoltaiczną do przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 45 lokali mieszkalnych.
Innym przykładem jest dom kultury przy ul. Kuryłowicza, gdzie zainstalowano powietrzną pompę ciepła przeznaczoną do ogrzewania obiektu. Obie inwestycje zrealizowano w budynkach znajdujących się poza zasięgiem miejskiej sieci ciepłowniczej.
To istotne rozróżnienie: instalacje te pokazują wykorzystanie lokalnych źródeł odnawialnych, ale nie są przykładami pełnego połączenia pompy, fotowoltaiki i miejskiej sieci. Pozwalają natomiast zdobywać doświadczenia przydatne w rozwoju węzłów hybrydowych – dotyczące eksploatacji, serwisowania i dostosowania urządzeń do rzeczywistego zapotrzebowania budynków.
Przy Strzelców przygotowano inwestycję w węzeł hybrydowy
Konkretną lokalizacją związaną z rozwojem tej technologii jest obiekt MPEC przy ul. Strzelców 18. W styczniu 2026 roku przedsiębiorstwo ogłosiło postępowanie na roboty budowlane i instalacyjne służące dostosowaniu pomieszczenia do układu hybrydowego węzła OZE. Dokumentacja postępowania potwierdza zakres przygotowywanej inwestycji; nie stanowi jednak potwierdzenia jej uruchomienia.
We wrześniu spółka ogłosiła również przetarg obejmujący prace związane z podłączaniem fotowoltaiki, pomp ciepła, instalacji elektrycznych i automatyki dla układów hybrydowych, badawczych oraz innych obiektów MPEC w Krakowie i Skawinie. Informację o wyborze najkorzystniejszej oferty opublikowano 9 października.
Bezpieczeństwo i koszty zależą od całej instalacji
Łączenie źródeł daje większe możliwości zarządzania dostawami, ale wymaga odpowiedniego doboru urządzeń. Znaczenie mają m.in. zapotrzebowanie na ciepło, temperatura wymagana przez instalację budynku, moc pompy oraz dostępna powierzchnia pod fotowoltaikę.
Podobnie należy oceniać efekty ekonomiczne. Oszczędności zależą od cen ciepła i prądu, sprawności urządzeń, wykorzystania energii produkowanej na miejscu oraz kosztów inwestycji i obsługi. Nie można więc przypisać jednakowego efektu wszystkim budynkom.
Hybrydowy układ nie oznacza też automatycznej niezależności od zasilania elektrycznego. Prądu potrzebują zarówno pompy ciepła, jak i urządzenia obiegowe oraz sterowanie. Możliwość utrzymania dostaw w sytuacji awaryjnej zależy od konstrukcji całego systemu i zastosowanych zabezpieczeń.
Rozwiązania przedstawione przez Mariana Łykę wpisują się w stopniowe uzupełnianie miejskiego ciepłownictwa o lokalne źródła odnawialne. Dla mieszkańców ich wartość będzie wynikała przede wszystkim z niezawodności ogrzewania, dostępności ciepłej wody i kosztów użytkowania. Pomiary oraz doświadczenia z kolejnych instalacji pozwolą ocenić, w jakich budynkach takie połączenie przynosi najlepsze rezultaty.
Druga edycja Science & Technology Film Festival odbyła się od 21 do 24 października w Krakowskim Parku Technologicznym. Organizatorem była spółka PB TEAM, a współorganizatorem Krakowski Park Technologiczny. Program obejmował 48 filmów, w tym pięć premier światowych i 15 europejskich, spotkania z twórcami oraz konferencje i panele poświęcone m.in. energetyce, gospodarce wodnej, sztucznej inteligencji i technologiom kosmicznym. Udział w wydarzeniach był bezpłatny.
