Inwestycja w centrum odkryła pamiątki po dawnej Warszawie. "Kilka stuleci historii"

Nowe budynki staną w sercu Warszawy

Przy ulicy Świętojerskiej 9 w Warszawie niedługo powstaną dwie budynki – siedziby Sejmiku Województwa Mazowieckiego i Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Pomiędzy nimi zaplanowano ogólnodostępny plac z zielenią. Obiekty mają być gotowe w połowie 2029 roku.

Przed rozpoczęciem prac konieczne było wykonanie kompleksowych badań archeologicznych na terenie przyszłej budowy. Podczas ich przeprowadzania zabezpieczono cenne znaleziska.

Fot.: Samorząd Województwa Mazowieckiego

Granica Starej i Nowej Warszawy

Dawniej ulica Świętojerska stanowiła granicę Starej i Nowej Warszawy. Prostopadła do niej Długa była z kolei jedną z ważniejszych ulic prowadzących ze Starej Warszawy na przedmieścia, w kierunku zachodnim. W pobliżu znajdował się Pałac Krasińskich, a w XVIII wieku działał tam pierwszy Teatr Narodowy powołany przez króla Stanisława Augusta. W sąsiedztwie teatru toczyło się życie miasta, mieszkali tam m.in. aktorzy.

Jeszcze w XVIII wieku część badanego terenu zajmowały ogrody, stajnie, budynki gospodarcze i pojedyncza zabudowa mieszkalna. Obraz tego miejsca zaczął radykalnie zmieniać się w XIX wieku. Powstawały kamienice, dobudowywano oficyny, a wolne przestrzenie między budynkami kurczyły się do niewielkich podwórek.

– Badania przy Świętojerskiej 9 nie były poszukiwaniem "skarbów". Ich zadaniem było rozpoznać, zabezpieczyć i udokumentować ślady wcześniejszej zabudowy i życia mieszkańców przed rozpoczęciem prac budowlanych. Za realizację badań odpowiada Stowarzyszenie Starożytników, któremu serdecznie dziękujemy za zaangażowanie i troskę o dziedzictwo Warszawy – mówił marszałek Mazowsza Adam Struzik.

Fot.: RDC

Co znaleźli archeolodzy w sercu Warszawy?

Przy Świętojerskiej 9 badacze odsłonili relikty dawnej zabudowy Warszawy, które ukazują układ historycznych posesji i codzienne życie mieszkańców tej części miasta.

– Prace trwały od czerwca do połowy października 2026 roku. Pozwoliły zidentyfikować m.in. fundamenty kamienic, oficyn i budynków gospodarczych. Odkrycia od strony ulic: Długiej, Świętojerskiej i Nowiniarskiej pokazują, jak przez wieki rozwijała się i zagęszczała zabudowa tego obszaru – opowiedziała Marzenna Kasprzycka, prezes Stowarzyszenia Starożytników.

Badania przyniosły jednak więcej niż informacje o dawnym układzie urbanistycznym. Odkryto także ślady wydarzeń i działalności mieszkańców z różnych okresów. Znalezione ołowiane kule muszkietowe uznawane są za możliwy ślad insurekcji warszawskiej z 1794 roku. Odkryto również ceglane fundamenty, które mogą być reliktami XVII-wiecznej kuźni. Archeolodzy natrafili także na fundamenty, piwnice i pozostałości oficyn. Wśród odkryć znalazły się historyczna studnia i elementy dawnej infrastruktury sanitarnej.

Fot.: Samorząd Województwa Mazowieckiego

Poza tym odkryto depozyt sztukaterii i detali kamiennych, w tym fragmenty ozdobione motywami krzyża, oraz tablicę z datą 1863 roku. Odkryto także kamienie litograficzne związane z działalnością drukarni Bolesława Wierca. Badacze wydobyli też liczne przedmioty codziennego użytku, takie jak fragmenty ceramiki, porcelany, kafli piecowych, fajek oraz monety. Znaleziska pozwolą lepiej odtworzyć życie dawnych mieszkańców tej części Warszawy.

Fot.: RDC

Przejście z czasów II wojny światowej

Szczególnie interesującym odkryciem może być przejście prowadzące do lub z getta warszawskiego, które mogło być wykorzystywane przez szmuglerów podczas II wojny światowej. Stanowi ważne świadectwo historii miasta i losów jego mieszkańców w czasie okupacji.

Fot.: Samorząd Województwa Mazowieckiego

Dokumentacja i materiał zabytkowy będą teraz analizowane przez archeologów. Szczegółowego opracowania wymagają między innymi ceramika, porcelana, kafle piecowe, fajki, monety i elementy architektury. Badacze będą poszukiwali analogii, datowali, ustalali miejsce produkcji i możliwe zastosowanie poszczególnych przedmiotów. Według specjalistów cały proces może potrwać choćby do trzech lat.