"Globalny punkt zapalny: Jak wojna USA i Izraela z Iranem może doprowadzić do głodu milionów ludzi Niedobory nawozów i wysokie ceny mogą doprowadzić do załamania kruchego systemu, który wyżywia świat "

Fabryka nawozów na wybrzeżu, na skraju pustyni w Umm Sai w Katarze © Getty Images; Bernard Gerard

Jednak to najbiedniejsze kraje świata ucierpią najbardziej. W raporcie opublikowanym we wtorek, UN Trade and Development ostrzegł, iż Sudan, Sri Lanka, Tanzania, Somalia, Kenia i Mozambik to sześć z dziesięciu państw najbardziej zależnych od nawozów z regionu Zatoki Perskiej. Państwa Zatoki dostarczają 54% nawozów wykorzystywanych przez Sudan i 36% przez Sri Lankę.

Rolnicy w krajach rozwijających się często nie są w stanie poradzić sobie ze wzrostem kosztów produkcji, a niedobory żywności mogą gwałtownie przerodzić się w głód.

Czy ktoś korzysta na niedoborach nawozów?

Podobnie jak w przypadku ropy naftowej i gazu, wysokie ceny przynoszą korzyści tym, którzy są w stanie produkować nawozy i wprowadzać je na rynek. Rosja jest jednym z takich państw i wraz z Białorusią odpowiada za 20% całkowitego światowego eksportu nawozów. Według rządowych statystyk, produkcja nawozów w Rosji wzrosła o 3,5% w 2025 roku, osiągając rekordowy poziom 65,4 miliona ton.

Niemniej jednak, w związku z rosnącymi kosztami w całej UE, Bruksela nałożyła cła na rosyjskie i białoruskie nawozy, mając na celu „osłabienie rosyjskiej gospodarki wojennej”.

Pod pewnymi względami strata UE okazała się zyskiem Rosji. Rosja przekierowała swój eksport do państw BRICS, zwiększając dostawy nawozów do tych państw o 60% w latach 2021–2024. Wraz z dużą ilością tanich nawozów trafiających również do rosyjskich rolników, w kraju pojawia się nowa klasa miliarderów.

Spośród 14 nowych miliarderów, których do Rosji dołączyło w zeszłym roku, siedmiu zbudowało fortuny w rolnictwie i produkcji żywności, zgodnie z Listą Miliarderów Świata Forbesa z 2026 roku. Wśród tych potentatów żywnościowych znajdują się Aleksandr Tkaczow, współzałożyciel Agrocomplexu, jednego z największych rosyjskich producentów żywności i rolnictwa, oraz Wadim Moszkowicz, który kontroluje Rusagro, jednego z największych rosyjskich producentów wieprzowiny i cukru.

Miliarderzy Andriej Melnyczenko i Dmitrij Mazepin pozostają filarami listy, a ich majątek pomnożył się dzięki europejskiemu popytowi na nawozy ich firm.

Czy Stany Zjednoczone mają plan rozwiązania kryzysu?

Cieśnina Ormuz pozostanie zamknięta tak długo, jak długo USA i Iran będą w stanie wojny. Według Białego Domu może to potrwać kolejne dwa miesiące. Prezydent USA Donald Trump nie przedstawił jasnych warunków zwycięstwa, na zmianę określając wojnę jako „całkowicie zakończoną” w poniedziałek, a następnie grożąc zesłaniem „śmierci, ognia i furii” na Iran następnego dnia, jeżeli Teheran utrudni przepływanie przez cieśninę.

Jednak cieśnina będzie praktycznie nieprzejezdna, dopóki ubezpieczyciele nie ubezpieczają przepływających przez nią statków, a produkcja energii w Zatoce Perskiej pozostanie zawieszona, dopóki Iran będzie przeprowadzał ataki odwetowe na amerykańskie bazy w regionie.

Trump omawiał, ale nie zobowiązał się do wykorzystania Marynarki Wojennej USA do eskortowania statków przez cieśninę. Jednocześnie jego urzędnicy zapewnili opinię publiczną, iż kryzys sam się rozwiąże. „Plan zakłada, iż ​​ropa naftowa, gaz ziemny, nawozy i wszystkie produkty z Zatoki Perskiej będą przepływać przez cieśniny” – powiedział w zeszłym tygodniu w Fox News sekretarz energii USA Chris Wright. „Jeden duży tankowiec przepłynął już przez cieśniny bez żadnych problemów”. Okazało się, iż tankowiec, o którym mówił Wright, był irański.

Z redakcji RT, zespołu wielojęzycznych dziennikarzy z ponad dziesięcioletnim doświadczeniem w reportażach rosyjskich i międzynarodowych, dostarczających oryginalne badania i spostrzeżenia, często pomijane w głównym nurcie.