1 tydzień temu
Mieszkańcy zdecydowali o odwołaniu prezydenta Krzysztofa Matyjaszczyka i Rady Miasta. Teraz przed Częstochową okres przejściowy, wyznaczenie osoby zarządzającej miastem i przygotowania do przedterminowych wyborów. Co wydarzy się w najbliższych dniach, kiedy rozpocznie się nowa kampania i kiedy mieszkańcy ponownie pójdą do urn?
Referendum zakończone. Jak zagłosowali mieszkańcy?
W niedzielę, 25 października 2026 roku, w Częstochowie odbyło się referendum w sprawie odwołania prezydenta miasta Krzysztofa Matyjaszczyka oraz Rady Miasta przed upływem kadencji.
W obu głosowaniach przekroczono wymagane progi frekwencji, a zdecydowana większość ważnych głosów została oddana za odwołaniem władz.
W głosowaniu dotyczącym prezydenta uczestniczyło 51 863 mieszkańców. Za jego odwołaniem zagłosowało 49 952 osób, a przeciwko było 1563 głosujących.
W referendum dotyczącym Rady Miasta udział wzięło 51 844 mieszkańców. Za odwołaniem rady opowiedziało się 49 449 osób, natomiast przeciwko było 1933 głosujących.
Wyniki oznaczają, iż referendum było ważne i przyniosło rozstrzygnięcie w obu sprawach. Teraz rozpoczyna się procedura, która ma doprowadzić do wyboru nowych władz Częstochowy.
Co dzieje się zaraz po referendum?
Pierwszym etapem jest formalne ogłoszenie wyników referendum w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego. To właśnie z tym ogłoszeniem ustawa wiąże zakończenie działalności odwołanych organów samorządu.
Ważne jest zatem rozróżnienie dwóch dat: dnia głosowania, czyli 25 października, oraz dnia oficjalnego ogłoszenia wyników. To druga data ma zasadnicze znaczenie dla dalszych skutków prawnych i liczenia terminu przedterminowych wyborów.
Jednocześnie nie oznacza to, iż Urząd Miasta przestaje działać. Mieszkańcy przez cały czas mogą składać dokumenty, załatwiać sprawy urzędowe i korzystać z obsługi administracyjnej. Pracownicy urzędu kontynuują postępowania w ramach swoich uprawnień.
Kto będzie zarządzał Częstochową?
Po formalnym odwołaniu dotychczasowych władz konieczne jest zapewnienie ciągłości zarządzania miastem.
W okresie przejściowym premier wyznacza osobę, która będzie pełnić funkcje organów samorządu do czasu objęcia stanowisk przez nowe władze wybrane w wyborach. Osoba ta jest potocznie określana jako komisarz.
Nie będzie to jednak prezydent wybrany przez mieszkańców. Jej zadaniem będzie zapewnienie funkcjonowania miasta i wykonywanie obowiązków przewidzianych przepisami w czasie, gdy nie ma już odwołanych organów, a nowe władze nie zostały jeszcze wybrane.
O tym, kto obejmie tę funkcję, powinien poinformować adekwatny organ państwowy w oficjalnym komunikacie.
Czy można jeszcze zaskarżyć wyniki referendum?
Tak. Prawo przewiduje możliwość wniesienia protestu przeciwko ważności referendum, o ile doszło do naruszenia przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik głosowania. Termin na wniesienie protestu wynosi siedem dni od ogłoszenia wyników referendum w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
Nie oznacza to jednak, iż protest na pewno zostanie złożony ani iż wyniki referendum zostaną unieważnione. Jest to możliwość prawna, z której uprawnione osoby mogą skorzystać na określonych zasadach. Ewentualny protest może również wpłynąć na harmonogram dalszych działań, ponieważ jego wniesienie może wstrzymać zarządzenie przedterminowych wyborów do czasu rozstrzygnięcia sprawy.
W Częstochowie taki scenariusz wydaje się jednak mniej prawdopodobny, choć na tym etapie nie można go całkowicie wykluczyć. Jednym z sygnałów wskazujących na rozpoczęcie okresu zmian jest poniedziałkowy wpis w mediach społecznościowych Zdzisława Wolskiego, pierwszego zastępcy prezydenta Częstochowy, który po referendum pożegnał się ze swoim stanowiskiem.
„W minioną niedzielę spora część z Was wzięła udział w referendum dotyczącym ważnych spraw naszego Miasta. Jedną z jego konsekwencji jest to, iż dobiegła końca moja misja jako pierwszego zastępcy prezydenta Częstochowy” – napisał Wolski. Jak zaznaczył, pełnienie tej funkcji było dla niego okresem bardzo intensywnej pracy na rzecz samorządu, wiążącym się również z licznymi wyzwaniami. W dalszej części wpisu podkreślił, iż starał się realizować ideę współpracy z różnymi środowiskami, podobnie jak na wcześniejszych etapach swojej działalności samorządowej.
Ile czasu jest na przeprowadzenie nowych wyborów?
Zgodnie z informacją Urzędu Miasta przedterminowe wybory prezydenta i Rady Miasta powinny zostać zarządzone i przeprowadzone w ciągu 90 dni od wystąpienia prawnej przyczyny ich przeprowadzenia.
W przypadku Częstochowy za tę przyczynę uznaje się ogłoszenie wyników referendum rozstrzygających o odwołaniu władz w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
Oznacza to, iż nie należy automatycznie liczyć 90 dni od niedzieli 25 października. Najpierw trzeba ustalić datę oficjalnego ogłoszenia wyników. Dopiero wtedy można prawidłowo wyznaczyć termin wynikający z przepisów, z uwzględnieniem ewentualnych przeszkód prawnych.
Konkretna data wyborów będzie znana po wydaniu odpowiedniego aktu zarządzającego głosowanie.
Kiedy rozpocznie się kampania wyborcza?
Kampania przed referendum już się zakończyła. Przedterminowe wybory będą jednak oznaczały rozpoczęcie nowej kampanii, prowadzonej według odrębnego kalendarza wyborczego.
Jej oficjalny początek będzie związany z zarządzeniem wyborów. Wówczas zostaną określone terminy kolejnych czynności, w tym zgłaszania kandydatów, rejestracji list kandydatów na radnych oraz prowadzenia kampanii.
W praktyce kandydaci będą mogli przedstawiać swoje programy, spotykać się z mieszkańcami, organizować wydarzenia i przekonywać wyborców do poparcia swoich propozycji, z zachowaniem obowiązujących przepisów.
Nie należy jednak podawać konkretnego dnia rozpoczęcia kampanii ani daty głosowania, dopóki nie zostaną oficjalnie ogłoszone. To kalendarz wyborczy określi, ile czasu będą miały komitety na przygotowanie się do wyborów.
Jakie wybory odbędą się w Częstochowie?
Mieszkańcy będą wybierać zarówno nowego prezydenta miasta, jak i nową Radę Miasta.
W przypadku wyborów prezydenta głosowanie odbywa się według zasad wyboru wójta, burmistrza i prezydenta miasta. o ile żaden kandydat nie uzyska wymaganej większości głosów w pierwszej turze, przeprowadzana jest druga tura z udziałem dwóch kandydatów, którzy uzyskali najlepsze wyniki.
W wyborach do Rady Miasta mieszkańcy będą głosować na kandydatów na radnych zgodnie z zasadami adekwatnymi dla wyborów samorządowych.
Co w tym czasie będzie działo się w mieście?
Do czasu wyboru nowych władz Częstochowa musi normalnie funkcjonować. Oznacza to dalszą obsługę mieszkańców, realizację zadań publicznych i prowadzenie spraw administracyjnych.
Zmiana władz nie powoduje automatycznego anulowania wszystkich wcześniej podjętych decyzji, zawartych umów czy rozpoczętych inwestycji. Każda sprawa będzie prowadzona zgodnie z adekwatnymi przepisami i kompetencjami osób wykonujących obowiązki w okresie przejściowym.
Jednocześnie mieszkańcy będą oczekiwać informacji o tym, kto przejmie zarządzanie miastem, jak będzie wyglądała organizacja pracy urzędu oraz kiedy dokładnie odbędą się wybory.
Co powinni teraz śledzić mieszkańcy?
W najbliższych dniach i tygodniach najważniejsze będą oficjalne komunikaty dotyczące czterech spraw:
- Ogłoszenie wyników referendum w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego.
- Wyznaczenie osoby pełniącej funkcje organów miasta na okres przejściowy.
- Ewentualne protesty referendalne i rozstrzygnięcia w ich sprawie.
- Zarządzenie przedterminowych wyborów wraz z datą głosowania i kalendarzem wyborczym.
To właśnie te informacje pozwolą ustalić konkretne daty kolejnych etapów, w tym początek kampanii, terminy zgłaszania kandydatów i dzień wyborów.
Jedno jest pewne
Referendum zamknęło dotychczasowy etap polityczny, ale nie zakończyło procesu zmian. Ostateczny kształt nowych władz Częstochowy rozstrzygną przedterminowe wybory.
