2 godzin temu
Przez lata uzyskanie pełnej informacji o dodatkowych pieniądzach trafiających do urzędników poza ich podstawowym wynagrodzeniem i dodatkiem stażowym napotykało na znaczne trudności. Urząd Miejski w Świdnicy opublikował kilka dni temu szczegółowe zestawienia za lata 2024–2026. Dokumenty trafiły do zakładki Biuletynu Informacji Publicznej, którą niewprawnej osobie trudno odnaleźć.
Po przeanalizowaniu tego obszernego materiału wyłania się jasny obraz: w niespełna trzy lata z budżetu miasta i projektów zewnętrznych przeznaczono około 13 milionów złotych na nagrody i dodatki specjalne. Prezydent Beata Moskal-Słaniewska broni nagród dla urzędników jak niepodległości. Czy faktycznie wydawanie aż takiej kwoty jest w porządku wobec podatników? I co istotne – czy to, co znajduje się w tabelach, to pieniądze w kwotach netto czy brutto? Ile Świdniczanie faktycznie płacą za dodatkowe gratyfikacje dla urzędników?
TEGO NIE PRZECZYTASZ W „MEDIACH” SAMORZĄDOWYCH
”Umiesz w BIP”, to znajdziesz, nie umiesz – nie znajdziesz
Dostęp do pełnej wiedzy o zarobkach osób opłacanych z podatków mieszkańców powinien być standardem w każdym samorządzie. W Świdnicy jawność w tym obszarze przez długi czas pozostawiała wiele do życzenia. Pytań o kwoty nagród i kryteria przyznawania dodatków funkcyjnych oraz specjalnych nie brakowało, ale zadawał je wyłącznie nasz portal. Jak się okazuje, przekazywane przez magistrat informacje były szczątkowe. Dopiero niedawna publikacja w Biuletynie Informacji Publicznej rzuca światło na skalę urzędowych gratyfikacji.
Dostęp do tych danych wcale nie jest jednak łatwy. Zestawienia tabelaryczne sięgające początku 2024 roku oraz obejmujące pierwsze 9 miesięcy roku 2026 umieszczono w zakamarkach BIP-u tak, aby przypadkowy czytelnik bez dużej wprawy w poruszaniu się po urzędowym portalu na nie nie natrafił.
Po złożeniu wszystkich danych z wykazów w jedną spójną całość, wyłania się obraz potężnego strumienia pieniędzy płynącego z kasy miasta oraz funduszy zewnętrznych jako dodatkowa gratyfikacja dla świdnickich urzędników.
Gdzie trafiło ok. 13 mln zł ?
Wyciągnięte z oficjalnych dokumentów dane podzieliliśmy na trzy główne kategorie wypłat pozapłacowych, jakie funkcjonują w świdnickim magistracie:
- Nagrody ogółem (budżet oraz projekty 2024–2026): ok. 7,5 zł brutto
- Dodatki specjalne z budżetu (własne): ok. 2,5 mln zł brutto
- Dodatki specjalne z projektów (UE, budżet państwa, budżet gminy): ok. 3 mln zł brutto
Sam rok 2025 przyniósł gwałtowny skok wydatków rok do roku na same nagrody z poziomu 2,45 mln zł do ponad 3,75 mln zł.
Gra kwotami netto i brutto. Jak urząd przedstawia dane?
Analiza oficjalnych pism urzędowych ujawnia mechanizm kształtowania przekazu informacyjnego. W odpowiedzi na wnioski naszej redakcji o dostęp do informacji publicznej z kwietnia 2026 roku, dotyczące podliczenia nagród za 2025 rok, urząd wskazał sumę 2 889 537 zł. Tymczasem z pełnego wykazu pozycji budżetowych wynika kwota 3 749 776,72 zł.
Skąd bierze się ta różnica wynosząca ponad 860 tysięcy złotych?
Tego na razie nie wiemy. Nie wiemy bowiem, czy dane z umieszczonych w Biuletynie Informacyjnym to kwoty netto czy brutto. Nie jest to w żaden sposób odnotowane, podobnie jak nie było żadnego opisu do tabeli przekazanej naszej redakcji wiosną tego roku.
Nagrody „hurtowe” a prawo. Jak święta dyktują wypłaty w magistracie
Analiza tabel z wypłatami nagród ogólnych ujawnia jeszcze jedno niezwykle istotne zjawisko: powszechność i cykliczność wypłat. Zamiast indywidualnych gratyfikacji przyznawanych w ciągu całego roku za konkretne, szczególne osiągnięcia poszczególnych pracowników, z dokumentów wynika, iż najczęściej nagrody trafiają do niemal wszystkich zatrudnionych w urzędzie w tym samym czasie.
Zjawisko to ma ewidentny związek z kalendarzem:
Marzec masowe wypłaty przy okazji zbliżających się świąt Wielkanocnych,
Maj: pula nagród wypłacana w okolicach Dnia Samorządu Terytorialnego,
Grudzień: powszechne nagrody w okolicach Świąt Bożego Narodzenia.
Co więcej, w tych okresach ogromna większość spośród wszystkich ujętych w tabelach pracowników otrzymuje nagrody w bardzo zbliżonej lub wręcz identycznej kwocie. Np. w maju 2024 roku przy niemal każdym numerze w rubryce „pracownik” widnieje kwota 1000 zł, a w grudniu znów nagrody otrzymują niemal wszyscy, tyle iż kwoty są różne – od 500 zł do 23,5 tys. zł, najwięcej jest nagród w okolicach 6 000 zł.
Z kolei w 2025 hurtowe nagrody są wykazane w marcu, maju i grudniu. W 2026 w marcu i maju (grudzień jeszcze przed nami).
W tym miejscu warto przypomnieć, jak kwestię nagród reguluje prawo.
Zgodnie z art. 36 ust. 6 Ustawy o pracownikach samorządowych, nagroda może być przyznana pracownikowi za szczególne osiągnięcia w pracy zawodowej. Jest to z definicji świadczenie uznaniowe i zindywidualizowane.
W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz regionalnych izb obrachunkowych wielokrotnie podkreślano, iż wypłacanie nagród „wszystkim po równo” lub w stałych terminach kalendarzowych (np. z okazji świąt) zaciera granicę między nagrodą uznaniową a stałym elementem wynagrodzenia lub świadczeniem socjalnym. Okazje kalendarzowe czy nadchodzące święta nie stanowią w świetle prawa przesłanki do przyznania nagrody uznaniowej ze środków budżetowych.
Nagroda za to samo, za co dodatek specjalny
Przegląd wykazów rzuca nowe światło na kolejny problem – dublowanie świadczeń. W wielu przypadkach z uzasadnień (które już prezentowaliśmy we wcześniejszych publikacjach w oparciu o dokumenty przekazane przez magistrat) przyznawanych nagród uznaniowych wynikało, iż dany pracownik otrzymywał nagrodę za realizację zadań, które kropka w kropkę pokrywały się z zakresem obowiązków przypisanych do jego czasowego lub stałego dodatku specjalnego albo funkcyjnego, lub do zakresu obowiązków w ramach umowy o pracę.
Zestawienie tabelaryczne pokazuje, iż równolegle do wielomilionowych nagród budżetowych uruchomiono szeroki strumień wypłat z tytułu dodatków specjalnych (zarówno ze środków własnych, jak i projektowych). Rodzi to fundamentalne pytanie o gospodarność dysponowania publicznym groszem: czy wykonywanie powierzonych obowiązków w ramach płatnego dodatku specjalnego powinno stanowić jednoczesną podstawę do wypłaty kolejnej nagrody uznaniowej?
Nowa perspektywa unijna i gigantyczny wzrost gratyfikacji z projektów
Prawdziwym przełomem w kwotach pozapłacowych okazują się dodatki specjalne z projektów.
Ich wartość wzrosła z kwoty ok. 300 000 zł w roku 2024 do 1,4 mln zł w roku 2025 oraz 1,4 mln zł w pierwszych 9 miesiącach roku 2026.
Zjawisko to wiąże się ze zmianą unijnych wytycznych dotyczących kwalifikowalności wydatków w perspektywie finansowej na lata 2021–2027. We wcześniejszych latach (do około 2021 roku) finansowanie uznaniowych nagród i dodatków z budżetów projektów zewnętrznych było niezwykle rygorystycznie ograniczane i audytowane przez instytucje kontrolne. Zmiana zasad rozliczania personelu otworzyła magistratowi nową furtkę – sięganie po finanse unijne, państwowe oraz gminne w celu stałego i bardzo istotnego dokładania do pensji pracownikom realizującym poszczególne zadania projektowe.
Rekordziści urzędowych wykazów
Wykazy udostępnione przez urząd zostały zanonimizowane i opierają się na oznaczeniach „Pracownik nr X”. Z uwagi na brak jednoznacznego potwierdzenia, czy te same numery odpowiadają tym samym osobom fizycznym w poszczególnych latach, analizę czołówek listy nagród uznaniowych należy przeprowadzać odrębnie dla wszystkich okresu.
Wybrane, najwyższe jednostkowe wypłaty na tej liście przedstawiają się następująco (to suma nagród, niektóre osoby otrzymały nagrody wiele razy w roku):
Rok 2024:
Pracownik nr 224: 52 000,00 zł
Pracownik nr 163: 42 000,00 zł
Pracownik nr 134: 40 070,00 zł
Pracownik nr 253: 29 000,00 zł
Rok 2025:
Pracownik nr 266: 76 146,45 zł
Pracownik nr 267: 60 151,57 zł
Pracownik nr 270: 57 146,45 zł
Pracownik nr 258: 51 146,45 zł
Rok 2026 (I–IX):
Pracownik nr 18: 43 985,00 zł
Pracownik nr 214: 16 968,21 zł
Pracownik nr 231: 13 700,00 zł
Pracownik nr 184: 10 700,00 zł
Przy kwotach sięgających kilkudziesięciu tysięcy złotych rocznie z samych tylko nagród ogólnych dla pojedynczych pozycji, anonimowość oparta na numeracji zaczyna budzić poważne wątpliwości natury prawnej. Osoby pełniące funkcje publiczne w strukturze urzędu – wiceprezydenci, skarbnik, sekretarz czy dyrektorzy niektórych wydziałów – podlegają pełnej jawności w zakresie uzyskiwanych dochodów ze środków budżetowych. Ich nazwiska powinny być w tabelach umieszczonych w BIP podane. A nie są. Nie można przypisać wysokości nagród choćby do wydziałów, nie mówiąc już o stanowiskach.
Finanse samorządu powinny być w całości jawne
Opublikowanie wykazów dodatkowych wypłat w Biuletynie Informacji Publicznej daje mieszkańcom Świdnicy wgląd w to, jak dysponowane są środki z budżetu miasta oraz funduszy zewnętrznych.
Suma ok. 13 mln zł przeznaczona na nagrody i dodatki specjalne w okresie niespełna trzech lat wskazuje jednoznacznie, iż świadczenia pozapłacowe stały się stałym i bardzo kosztownym elementem funkcjonowania świdnickiego magistratu. Praktyka masowych wypłat okolicznościowych oraz łączenia dodatków z nagrodami stawia natomiast pytania o przejrzystość i zgodność przyjętego systemu wynagradzania z intencjami ustawodawcy.
To jednak transparentność „na pół gwizdka”. Znamy kwoty, ale przez cały czas nie mamy pojęcia, kogo i za jakie osiągnięcia do nich przypisać.
I jeszcze jedno – tabele pokazują, ile osób jest zatrudnionych w Urzędzie Miejskim:
2024 – 256
2025 – 270
2026 (wrzesień) – 260.
Żadna z tych liczb nie przystaje do danych, przekazywanych naszemu portalowi w odpowiedziach magistratu podczas wcześniejszych publikacji na temat nagród.
Warto jeszcze dodać, iż w 2014 roku, gdy nastąpiła zmiana władzy w świdnickim samorządzie, w Urzędzie Miejskim pracowało 210 osób.
Gdzie znaleźć tabele z nagrodami i dodatkami? Należy wejść na stronę bip.swidnica.nv.pl, dalej zakładka Urząd Miejski, dalej – „rejestry, ewidencje, zestawienia i archiwa”, dalej – zestawienia z zakresu spraw pracowniczych.
Agnieszka Szymkiewicz
Tabele nie zawierają danych sumarycznych. W podliczeniach korzystałam z SI, co może generować niewielkie nieścisłości w danych liczbowych.
Redakcja zwróciła się do Urzędu Miejskiego o wyjaśnienia, jaki charakter mają podane kwoty – netto, brutto, z kosztami czy bez kosztów ponoszonych przez pracodawcę, a także o podanie kwot sumarycznych dla każdej z tabel. Do tematu wrócimy.
